Actief aan de slag met Amsterdamse wijkteams van morgen

En toen stond Melissa er alleen voor


Het verhaal van Melissa is opgetekend na gesprekken met Samen Doeners. Het is fictief en samengesteld uit diverse casussen. Het illustreert de complexiteit van een vraag en situatie. Ook geeft het een indruk wat er gebeurt bij Amsterdammers die te maken krijgen met tegenslagen en problemen.

Dit is het verhaal van een gewoon gezin uit Amsterdam. Een vader en moeder met 2 kinderen. Moeder Melissa werkte tot 2012 nog als gastvrouw in een verpleeghuis. Maar na de geboorte van hun jongste (Gregory) kreeg ze zoveel last van bekkeninstabiliteit dat ze thuis bleef om voor de kinderen te zorgen. Vader Jack is vrachtwagenchauffeur. Hij zorgt voor de inkomsten. Samen hebben ze hun handen vol aan hun drukke gezin. Het is niet makkelijk de eindjes aan elkaar te knopen. Maar het lijkt, met ups en downs, best goed te gaan. Jack bemoeit zich niet met de opvoeding en het huishouden. Dat doet Melissa. Jack houdt zich wel bezig met de rekeningen en het geld. Melissa schuift al jaren alle post naar hem door. Dat is weer een zorg minder voor haar en al dat soort gedoe heeft haar nooit gelegen. So far so good.

Tot Jack het in februari in z’n bol krijgt en van de één op de andere dag besluit weg te gaan bij Melissa en zijn kinderen. Er ligt een kort briefje op tafel als Melissa op 6 februari om 07.00 beneden komt en Jack al vanaf 05.00 uur het huis uit is. “Ik trek het niet meer. Ik ga er tussenuit. Succes.”

“Ik trek het niet meer. Ik ga er een jaar tussenuit. Succes.”
Het duurt even tot het tot haar doordringt. De eerste dagen na zijn vertrek probeert ze alles zo goed en zo kwaad als het gaat te regelen zodat de kinderen er zo weinig mogelijk van merken. En zo’n vaart zal het toch niet lopen? Jack is als vrachtwagenchauffeur wel vaker een paar dagen van huis.

Na een week zonder contact met Jack slaat de paniek toe als de bel gaat en de deurwaarder op de stoep staat
De huur van hun huis (ze huren van een particuliere eigenaar) is al 6 maanden niet betaald! Na drie aanmaningen -Nee, die post opent Melissa niet. Dat komt op de stapel voor Jack- is de maat vol voor de huiseigenaar. Hij dreigt met uithuiszetting en Melissa heeft drie dagen om de spullen eruit te halen.

Via Veilig Thuis krijgt Samen Doen een melding
Samen Doen weet van de situatie van dit gezin na de uithuiszetting. Hoe? De politie is daar altijd bij en maakt standaard een melding aan Veilig Thuis wanneer er kinderen betrokken zijn. Via Veilig Thuis krijgt Samen Doen een melding. De melding wordt besproken in het multidisciplinair team van Samen Doen. Wie gaat er naar dit gezin? Besloten wordt om in een tweetal te gaan. Twee ervaren Samen Doeners; één vanuit Maatschappelijk werk en één vanuit Jeugdzorg.

“Jullie gaan ons aan een huis helpen toch?”
De eerste vraag van Melissa als de twee binnenkomen in de flat: “Jullie gaan ons aan een huis helpen toch? De volgende vraag: “En we hebben ook geen geld. Jack z’n salaris komt niet meer binnen. Kunnen jullie een uitkering regelen?” Tijdens dit eerste gesprek is de stress aan alle kanten merkbaar. Stress doet zoveel met mensen. Hun concentratie- en denkvermogen neemt af, want het brein functioneert stukken slechter. Daardoor heeft Melissa (die in haar normale doen toch een gezin runt) geen overzicht, laat staan idee bij welke stappen nu logischerwijs genomen moeten worden. Ze slaapt slecht, is depressief en bovendien schaamt ze zich voor alle schulden. Ze is bang voor de toekomst van de kinderen, bang voor weer een deurwaarder en boos op Jack. In zo’n situatie doen de twee hulpverleners een eerste intake maar in dat ene huisbezoek, komen ze een heleboel nog niet te weten.

Bijvoorbeeld dit:

  • Melissa zegt dat het goed gaat met de kinderen. De kinderen zijn er niet -> dus de Samen Doeners kunnen het zelf niet verifiëren.
  • Melissa heeft toch wat post geopend en is erachter gekomen dat de schulden fors zijn. Er is zelfs een schuld-op-een-boete bij de Belastingdienst. Ze hebben de kinderopvangtoeslag niet op tijd stopgezet. Dat is fraude. Ze schaamt zich al genoeg, dus vertelt dat liever niet.

Hoe verder?
Eerst de crisis aanpak. Dat is de eerste stap in de aanpak van Samen Doen. Altijd eerst de crisis aanpakken waardoor de spanning zakt en er meer rust komt.  Samen met Melissa maakt Samen Doen een plan van aanpak. Wat moet eerst aangepakt? Ook wordt duidelijk gemaakt dat dit niet zomaar in een paar weken opgelost is. Het is een lang traject en de uitkomst staat niet van te voren vast.

Route en uitkomst
De uitkomst van dit plan van aanpak en de route die wordt gelopen is iedere keer weer onvoorspelbaar. Natuurlijk is er een basisroute. Maar als gevolg van allerlei interacties en afhankelijkheden is er voor iedere Amsterdammer een andere route. Hoe deze loopt is afhankelijk van factoren als het karakter van de moeder, haar gezondheid, de geschiedenis van het gezin, de situatie, karakters en leeftijden van de kinderen, het netwerk, de grootte en staat van de woning, de vader en niet te vergeten de voorwaarden en mogelijkheden van regelingen, betrokken instanties en het type hulpverleners en hun onderlinge samenwerking.

Wat gebeurt er bijvoorbeeld tussentijds waardoor de situatie weer veranderd?

  • De jongste is al zes weken niet op school geweest meldt Leerplicht op 15 mei.
  • Melissa vertelt de zorgverzekering niet betaald te hebben. Ze had haar dochter paardrijles gegeven. Het meisje had al zoveel last van de situatie. Dan kon ze dit tenminste nog voor haar doen.
  • Melissa wil scheiden maar kan Jack niet vinden

Wat kan Samen Doen doen?

  • Vrij een bedrag inzetten vanuit het Maatwerkbudget: Voor een fiets waarmee de jongste naar school kan worden gebracht. (daarom verzuimde de jongste). Betalen legitimatie Melissa waardoor uitkering kan worden aangevraagd.
  • https://vraagmij.amsterdam.nl: biedt overzicht van regelingen en contactpersonen waardoor er makkelijker geschakeld kan worden. Deze tool is sinds kort
  • Soepel contact met WPI doordat Klantmanagers WPI gekoppeld zijn aan de teams.

 

In de praktijk zien we vaak combinaties van jeugdzorg/GGZ-problemen met inkomen en schulden. Gelukkig komen uithuiszettingen niet zo vaak voor. Er is nu een urgentieroute voor gezinnen waardoor het beter wordt. Bij huurders van woningcorporaties kunnen we bij dreigende uithuiszetting regelen dat het gezin langer kan blijven onder diverse voorwaarden.